Κατάλογος

ΑΚΡΙΒΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ
Επιστρέφω με κάθε ευκαιρία
Επιστρέφω στις ακριβές μου στιγμές
Σ’ εκείνες που με πήγαν λίγο πιο ψηλά
Λίγο πιο ψηλά από την κάθε μέρα
Λίγο πιο ψηλά από αυτό που είμαι

Επιστρέφω και συναντώ λόγια και σιωπές
Όσα ειπώθηκαν, και όσα αφέθηκαν να εννοηθούν
Και διαπιστώνω, εκ των υστέρων, ότι έχουν το ίδιο βάρο

Η παραλία της Θεσσαλονίκης. Το χαρακτηριστικότερο τμήμα της πόλης. Έχουν γραφεί άπειρα κείμενα για την παραλία κι άλλες τόσες αναφορές έχουν γίνει σε βιβλία ιστορικά ή λογοτεχνικά.

Η παραλία δεν είναι καρτ-ποστάλ, δεν είναι αυθύπαρκτη, δεν είναι αυτόνομη.

Παίρνει ζωή από μας που την περιδιαβαίνουμε μαζί με τα προβλήματα, τη ματιά, τις προσδοκίες, την επικαιρότητά μας. Γι’ αυτό αλλάζει με το χρόνο. Δεν είναι ίδια, δεν είναι στατική.

Όπως σηματοδοτεί και η φωτογραφία του εξωφύλλου, υπάρχουν πολλές δεδομένες ή έτοιμες επιλογές για να προσεγγίσεις την παραλία. Υπάρχει, όμως, και η δυνατότητα να επιλέξεις τη δική σου εκδοχή. Ακόμα κι αν είσαι οριακά και μόνο εντός του κάδρου.

ΚΑΘΕ ΤΕΛΟΣ

μες στις γαλότσες
σαν άγριο ψάρι
άλλοτε φρύγει
άλλοτε αρδεύει
το ρήμα δρω

Τα μελετήματα, που συγκροτούν το βιβλίο, γράφτηκαν στη διάρκεια της τελευταίας δεκαπενταετίας. Από ένα σημείο και μετά έγινε κατανοητό από τον υπογράφοντα πως δεν αποτελούν παρά οπτικές γωνίες υπό τις οποίες αυτός παρακολουθεί το ποιητικό φαινόμενο, τόσο στην παραδοσιακή όσο και στη νεωτερική ρυθμολογική εκδοχή του. Η ποίηση ήταν και είναι λόγος ρυθμικός, και προφανώς και η ποίηση που θα δημιουργηθεί στο άμεσο αλλά και στο απώτερο μέλλον θα εξακολουθεί ενίοτε να επιδεικνύει, οπωσδήποτε να εγκιβωτίζει ή και απλώς να υπαινίσσεται τον ρυθμό ως sine qua non χαρακτηριστικό της. Στο πλαίσιο του βιβλίου, αρυόμενοι ποιητικό υλικό πρωτευόντως από το πεδίο της νεοελληνικής λογοτεχνίας, προσπαθήσαμε να ψηλαφίσουμε τις ποικιλότροπες εκφάνσεις της ρυθμικής υπόστασης του ποιητικού λόγου, εντάσσοντάς τες σε οπτική αλληλοσυσχετίσεων και χρονικής διαδοχής.

Τα κείμενα του βιβλίου αυτού εξετάζουν από διάφορες οπτικές γωνίες τις σχέσεις της σύγχρονης πόλης με το αυτοκίνητο, ιδίως με το ιδιωτικό αυτοκίνητο. Πραγματεύονται τη σταδιακή εκτόπιση των άλλων τρόπων μετακίνησης, την επιβολή, πραγματική και φαντασιακή, του ιδιωτικού αυτοκινήτου, τη δομή της πόλης που δημιουργείται έτσι και εισηγούνται μέτρα για να βελτιωθεί η κίνηση και η ζωή μας στα αστικά κέντρα. Στο Επίμετρο, ο γνωστός αμερικανός στοχαστής Λιούις Μάμφορντ αναλύει τον “αμερικάνικο τρόπο θανάτου”, δηλαδή τη λατρεία του ιδιωτικού αυτοκινήτου στις Η.Π.Α.

Στο κείμενο αυτό ο Γερμανός κοινωνιολόγος Andreas Reckwitz επιχειρεί να συστηματοποιήσει τις διάσπαρτες στη σύγχρονη κοινωνική θεωρία συμβολές σε μια προοπτική της θεωρίας των κοινωνικών πρακτικών (Theory of Social Practices). Αναδεικνύοντας τις δυστοκίες της ωφελιμιστικής θεωρίας και της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής (homo economicus) και της παρσονικής και ντυρκεμιανής κοινωνιολογικής παράδοσης (homo sociologicus) όσον αφορά την εξήγηση της ανθρώπινης δράσης, ο Reckwitz αναδεικνύει τη συμβολή των πολιτισμικών θεωριών στην κατανόηση της δράσης μέσω της προσφυγής στις συλλογικές συμβολικές δομές γνώσης και νοήματος.

Ενώ η θεωρία της πρακτικής συγκαταλέγεται και αυτή στο φάσμα των πολιτισμικών θεωριών, εν τούτοις διαφέρει κρίσιμα από τις άλλες περισσότερο «νοοκρατικές» πολιτισμικές θεωρίες (κουλτουραλιστική νοησιαρχία, κειμενισμός, διυποκειμενισμός). Οι διαφορές τους έχουν να κάνουν με το πώς εννοιολογούν διαφορετικά το κοινωνικό, το σώμα, τον νου, τα πράγματα, τη γνώση, τον λόγο, το δρων υποκείμενο και τη δομή / διαδικασία. Για τη θεωρία των κοινωνικών πρακτικών όλα αυτά εδράζονται στις καθημερινές κοινωνικές πρακτικές. Και η ανάδειξη του ρουτινοποιημένου, του μη συνειδητού, του σιωπηρού χαρακτήρα των καθημερινών μας κοινωνικών πρακτικών είναι κρίσιμη για την κατανόηση της δράσης και των τρόπων κοινωνικής αναπαραγωγής ή / και κρίσης και αλλαγής.

Μια πρακτική, όπως την ορίζει ο Reckwitz, «είναι ένας ρουτινοποιημένος τρόπος με τον οποίο τα σώματα κινούνται, τα αντικείμενα χρησιμοποιούνται, τα υποκείμενα αντιμετωπίζονται, τα πράγματα περιγράφονται, και ο κόσμος κατανοείται».

Η υιοθέτηση μιας τέτοιας επιστημολογικής προοπτικής μπορεί να έχει κρίσιμες επιπτώσεις στην ηθική μας προοπτική όσον αφορά τις σχέσεις με τον εαυτό (το σώμα, τα συναισθήματα, τα κίνητρα), τους άλλους, τα πράγματα και τη φύση. Όπως και μπορεί να ενημερώσει σημαντικά την εμπειρική κοινωνικο-πολιτισμική ανάλυση…

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ένας δωδεκάχρονος εσωτερικός μετανάστης το 1912, στη χώρα που γεννήθηκε, αγωνιά να προσδιορίσει την ταυτότητά του. Είναι Έλληνας χριστιανός σε ξένη χώρα, είναι Οθωμανός, Έλλην το γένος και Χριστιανός το θρήσκευμα; Ποιας χώρας το όπλο θα κρατήσει; Υπαρξιακά ερωτήματα, που προσπαθούν να βρουν απάντηση. Ένας αγιορείτης καλόγερος, σχοινοβατεί μια ολόκληρη ζωή ανάμεσα στη βαθιά πίστη και αφοσίωσή του στην Παναγία και στο ακατασίγαστο πάθος του για τη γυναίκα και τον έρωτα. Ένας παλαίμαχος ναυτικός, κατασκευάζει μια πλώρη στο βουνό για σπίτι του, κατάντικρυ σ’ αυτήν που του πήρε και του τα ’δωσε όλα, τη θάλασσα. Ένας νέος αριστερός δικηγόρος χάνει αναπάντεχα μέσα από τα χέρια του μια μεγάλη κομματική και επαγγελματική επιτυχία. Σκλαβωμένοι στους Γερμανούς χωρικοί προσπαθούν μέσα από λογοκριμένα γράμματα να επικοινωνήσουν με τα ξενιτεμένα και χαμένα αδέρφια τους. Βαθιά ανθρώπινες ιστορίες, που περνούν δίπλα μας χωρίς καν να τις υποπτευόμαστε.